Μεγάλη γιορτή στην αρχαία Ελλάδα προς τιμήν του Διόνυσου, του θεού της φύσης και του κρασιού, στην αρχή της άνοιξης, Όπως δηλώνει και το όνομά τους, τα Ανθεστήρια γιορτάζονταν με τραγούδια και κατανάλωση κρασιού, όταν δειλά δειλά ξεπροβάλλουν από τη γη τα πρώτα άνθη, δηλαδή το ξύπνημα της φύσης.

Τα Ανθεστήρια ήταν και γιορτή των παιδιών. Τα παιδιά πάνω από τριών ετών, στεφανώνονταν με λουλούδια και τους χάριζαν μικρά αγγεία στο σχήμα των χοών ή «πλάσματα πηλού», δηλαδή πήλινα αμαξάκια, κούκλες κ.λ.π. Τα κορίτσια διασκέδαζαν πάνω σε κούνιες που ήταν κρεμασμένες σε δέντρα, στεφανωμένα κι αυτά με άνθη και τραγουδούσαν ερωτικά τραγουδάκια. 

Τα παραδοσιακά τραγούδια της αιώρας, που απαντώνται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και με διάφορες παραλλαγές, έχουν τις ρίζες τους σε αρχαία τραγούδια, παρόμοιου ερωτικού χαρακτήρα. 

Ο μύθος, τέλος, αναφέρει ότι ο Ικάριος, δέχθηκε τον κυνηγημένο και παρεξηγημένο από θεούς και ανθρώπους Διόνυσο, κι εκείνος ως ανταπόδοση της φιλοξενίας του δίδαξε την τέχνη της καλλιέργειας της αμπέλου και της παραγωγής κρασιού. Όταν κάτοικοι της Αττικής όμως, δοκίμασαν το πρωτόγνωρο αυτό ποτό, από τη μέθη που τους προκάλεσε, πίστεψαν ότι ο Ικάριος τους δηλητηρίασε και έτσι τον σκότωσαν, πετώντας τον σε ένα πηγάδι.

Η κόρη του Ικάριου, Ηριγόνη, ψάχνοντας να βρει τον πατέρα της, περιπλανήθηκε πολύ («αλήτευσε»). Όταν τον βρήκε νεκρό, απαγχονίστηκε από τη θλίψη της, βάζοντας άδοξο τέλος στη ζωή της πριν γνωρίσει τον σαρκικό έρωτα.

Οι νεαρές κοπέλες λοιπόν που είναι στην ηλικία της Ηριγόνης, στη γιορτή των Ανθεστηρίων, τιμώντας την αδικοχαμένη κόρη, λένε τραγούδια, φλερτάροντας με τον άντρα που θα έρθει στην ενήλικη ζωή τους (αυτόν που παίρνει τη θέση του μπαμπά), τα λεγόμενα «λήται» (όνομα συνδεδεμένο με την περιπλάνησή της), ενώ αιωρούνται  για να ξορκίσουν το κακό.

Το έθιμο, με συμβολισμό γονιμικό και συνδεδεμένο με την αναγέννηση της φύσης και με τη γιορτή των Ανθεστηρίων στην αρχή της άνοιξης, επιβίωσε στη χριστιανική πλέον Ελλάδα με τη μορφή των τραγουδιών της αιώρας, που ακούγονταν από την περίοδο του Πάσχα και για σαράντα μέρες μετά, περιόδου συνδεδεμένης με την Ανάσταση και την αναγέννηση της φύσης αλλά συμβολικά και των ανθρώπων.

 

Ευχαριστούμε τον μπαμπά και τη μαμά της Ιωάννας και της Αιμιλίας για τη βοήθεια στην έρευνα. 

(πηγές: W. Burkert, Αρχαία Ελληνική Θρησκεία, 1977 (μετφρ 1993) και Worshiping Women. Ritual and Reality in Classical Athens. Kaltsas N. - Shapiro A. (ed). N. York, 2008).